Yabancı müdahale gerekçesiyle üniversitelere MI5 istihbarat hattı

İngiltere’de üniversitelere yönelik “yabancı müdahale” uyarıları yeni bir güvenlik tartışmasını tetiklerken, iç istihbarat servisi MI5 akademi üzerindeki etkisi nedeniyle sert eleştirilerin hedefi oldu. Bakanlar, üniversite yönetimlerine olası tehditleri ve yabancı bağlantılı temasları doğrudan hükümete ve güvenlik servislerine bildirme talimatı verdi. Beceri Bakanı Jacqui Smith, İngiliz üniversitelerinin yabancı devletler ve düşmanca aktörler için birincil hedef hâline geldiğini savundu. Hükümetin bu kapsamda, 3 milyon sterlinlik güvenlik bütçesi ayıracağı, rektörler ve üniversitelerde belirlenen güvenlik sorumluları için şüpheli temasların raporlanacağı yeni bir gizli dijital platform kurulacağı açıklandı. Gelişmeler, 70 üniversitenin üst düzey yöneticisinin MI5 Direktörü Sir Ken McCallum tarafından verilen kapalı bir brifinge katılmasının ardından geldi. Brifingde; araştırmaların sansürlenmesi, akademisyenlerin sindirilmesi, yabancı devlet baskısı gibi senaryolar ele alındı. Ancak akademi çevrelerinde, MI5’in üniversitelerle bu denli iç içe geçmesinin akademik özerklik açısından risk oluşturduğu yorumları yapılıyor. Geçen yıl yayımlanan bir raporda, İngiltere’deki bazı Çinli öğrencilerin sınıf arkadaşları hakkında bilgi toplamaya zorlandığı öne sürülmüştü. UK-China Transparency düşünce kuruluşu da Çin çalışmaları alanındaki akademisyenlerin bazı konuları işlememeleri yönünde uyarıldığını, Çinli yetkililer ve ziyaretçi akademisyenler tarafından baskı gördüğünü bildirdi. Konfüçyüs Enstitüleri de yeniden tartışma konusu oldu. Çin hükümeti bağlantılı finansman alan bu kurumlar, kültür ve dil tanıtımı yürütse de Çin Komünist Partisi ile ilişkileri nedeniyle eleştiriliyor. Çin’in Londra Büyükelçiliği ise suçlamaları “asılsız ve absürt” olarak nitelendirdi. Sheffield Hallam Üniversitesi’nde, Sincan bölgesindeki Uygur Müslümanlara yönelik zorla çalıştırma iddialarını araştıran akademisyen Laura Murphy’ye karşı; taciz, baskı ve sindirme kampanyası yürütüldüğü öne sürüldü. Murphy, üniversitenin akademik özgürlüğümü, Çinli öğrenci pazarına erişim karşılığında yabancı bir istihbarat servisiyle pazarlık konusu yaptığını iddia etti. Üniversite daha sonra Murphy’den özür diledi. Hükümetin son talimatıyla birlikte, üniversitelerin her türlü yabancı müdahale girişimini doğrudan bildirmesi istenirken, yükseköğretim düzenleyicisi Office for Students da sürece dahil oldu. Kurumun ifade özgürlüğü direktörü Arif Ahmed, üniversitelerin dış devlet baskılarına direnmesi gerektiğini söylese de, MI5 koordinasyonunun kapsamı yeni tartışmalar doğurdu. Eleştirmenlere göre; istihbaratın kampüslere girmesi, akademik çalışmaların güvenlik merceğine alınması ve araştırma alanlarının fiilen izlenmesi bilimsel özgürlüğü tehdit edebilir. Russell Group CEO’su Tim Bradshaw, tek temas noktası kurulmasını memnuniyetle karşıladıklarını söyledi. Ancak bu açıklamalar, MI5’in akademi üzerindeki artan rolüne yönelik kaygıları gidermeye yetmedi. (İLKHA)