KOÇ ÜNİVERSİTESİ’NDEN İKİ PROJE

Koç Üniversitesi, Avrupa Araştırma Konseyi’nin (ERC) Kavram Kanıtlama (PoC – Proof of Concept) programı kapsamında, elektrik-elektronik mühendisliği alanında yürütülen iki araştırmasıyla destek almaya hak kazandı. Prof. Dr. Nizamoğlu tarafından yürütülen proje, optik sinir hasarına bağlı geri dönüşü olmayan görme kaybı sorununa yenilikçi bir yaklaşım sunmayı hedefliyor. Doç. Dr. Onbaşlı’nın çalışması ise radar, haberleşme ve navigasyon gibi pek çok teknolojinin temelini oluşturan elektronik bileşenlerin daha hassas, daha kararlı ve daha verimli çalışmasını sağlamayı amaçlıyor. 2012 yılından bu yana Türkiye’ye kazandırılan 60 ERC desteğinin 33’ü, Koç Üniversitesi öğretim üyeleri tarafından yürütülüyor.  Avrupa Araştırma Konseyi’nin Kavram Kanıtlama desteği, temel bilim alanında elde edilen güçlü araştırma çıktılarının, prototip geliştirme, güvenlik ve etkinlik testleri, klinik-öncesi doğrulama ve ticarileşme gibi aşamalara taşınmasını amaçlayan son derece seçici bir fon. Bu çağrı döneminde Türkiye’den yalnızca iki projenin Kavram Kanıtlama desteği almaya hak kazanmış olması, Koç Üniversitesi’nin bu alandaki başarısını daha da anlamlı kılıyor. Üniversitenin bu başarısı, yalnızca üst düzey bilimsel bilgi üretmekle kalmayıp, bilgiyi teknolojiye ve toplumsal etkiye dönüştürme kapasitesini de ortaya koyuyor. Türkiye’de ERC başarısının güçlü adreslerinden biri: Koç Üniversitesi 2012 yılından bu yana Türkiye’ye kazandırılan 60 ERC desteğinin 33’ü, Koç Üniversitesi öğretim üyeleri tarafından yürütülüyor. Bu desteklerin 21’i ana ERC projelerinden, 12’si ise ticarileştirme odaklı ek destekler olan Kavram Kanıtlama projelerinden oluşuyor. Bugüne kadar Koç Üniversitesi bünyesinde ERC desteği alan projelerin 22’si mühendislik, 8’i sosyal bilimler ve 3’ü moleküler biyoloji ve genetik alanlarında yürütülen araştırmaları kapsıyor. Son çağrıda Türkiye’den destek alan yalnızca iki projenin Prof. Dr. Sedat Nizamoğlu ve Doç. Dr. Mehmet Cengiz Onbaşlı’ya ait olması, Koç Üniversitesi’nin Avrupa araştırma ekosistemiyle kurduğu güçlü ve sürdürülebilir etkileşimi bir kez daha ortaya koyuyor. Görme Kaybına Karşı Yeni Bir Yaklaşım: Optik Sinir Hasarı İçin Kablosuz Implant Koç Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Sedat Nizamoğlu tarafından yürütülen ve Avrupa Araştırma Konseyi’nin Kavram Kanıtlama desteğine layık görülen proje, optik sinir hasarına bağlı geri dönüşü olmayan görme kaybı sorununa yenilikçi bir yaklaşım sunmayı hedefliyor. Yaşa bağlı makula dejenerasyonu ve retinitis pigmentosa gibi fotoreseptör kaybına yol açan hastalıkları hedefleyen ve daha önce ERC Başlangıç Desteği’ne layık görülen “Retina Ağ Optoelektroniği” projesi kapsamında geliştirilen nanokristal tabanlı optoelektronik biyointerface teknolojisi, bu yeni çalışmada ilk kez doğrudan optik sinir hasarı ve rejenerasyonuna (yenilenme) uyarlanıyor. Proje, optik sinir hasarında lokal ve hedeflenmiş bir optoelektronik müdahalenin mümkün olup olmadığını ilk kez in vivo (canlı organizma içinde) ortamda test etmeyi amaçlıyor. Yakın kızılötesi ışıkla çalışan, kablosuz ve esnek bir implant aracılığıyla, hasarlı sinirin rejenerasyonunun desteklenmesi hedefleniyor. Proje kapsamında uygulanacak deneysel çalışmalar, Koç Üniversitesi Hastanesi Göz Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. Murat Hasanreisoğlu’nun danışmanlığında, doktora sonrası araştırmacı Dr. Humeyra Nur Kaleli tarafından doktora çalışmaları sırasında optimize edilen optik sinir hasarı modelini temel alıyor. Bu model üzerinde, yakın kızılötesi ışıkla çalışan, kablosuz ve bataryasız bir optoelektronik implant aracılığıyla, hasarlı sinirin rejenerasyonunu desteklemeye yönelik lokal ve seçici fotokapasitif uyarım uygulanması hedefleniyor. Bu proje, yaygın olarak kullanılan elektriksel uyarım yöntemlerinden farklı olarak, çevredeki sağlıklı dokulara zarar vermeden yalnızca hedeflenen bölgede etki göstermeyi amaçlıyor. Vücuda girilmeden çalışabilen bu yeni sistem, optik sinirin yenilenmesini desteklemek üzere ilk kez canlı ortamda test ediliyor. Bu yönüyle çalışma, temel bilimden doğan bir teknolojinin, gelecekte gerçek hayatta kullanılabilecek tedavilere doğru ilerlediği önemli bir eşiği temsil ediyor. Elektronik ve kuantum teknolojilerinde hassasiyet çıtasını yükselten AURORA projesi ERC Kavram Kanıtlama desteği alan bir diğer proje ise Koç Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği ile Fizik Bölümleri öğretim üyesi Doç. Dr. Mehmet Cengiz Onbaşlı tarafından yürütülen “Osilatör, Radar ve Uygulamalar için Akustik Ultra Yüksek Kalite Faktörlü Rezonatörler (AURORA)” başlıklı çalışma oldu. Proje, radar ve osilatör sistemlerinin temel yapı taşları olan akustik rezonatörlerin performansını ileri bir seviyeye taşımayı hedefliyor. AURORA projesi, tamamlanmak üzere olan ERC Başlangıç Desteği kapsamında yürütülen SKYNOLIMIT projesinde elde edilen bilimsel kazanımların, bu kez uygulama ve ticarileşme potansiyeli yüksek bir teknolojiye dönüştürülmesini amaçlıyor. Günümüzde akustik rezonatörlerde kalite faktörünün (Q) ve çalışma frekanslarının aynı anda, yüksek doğruluk ve tekrarlanabilirlikle kontrol edilmesi önemli bir teknik zorluk olmaya devam ediyor. AURORA kapsamında, bu sınırlamayı aşmak üzere yapay zekâ destekli tasarım ve üretim yaklaşımları geliştirilecek. AURORA projesiyle, bugüne kadar mümkün olmayan bir hassasiyet ve kararlılıkla çalışabilen yeni nesil ultra-yüksek kalite faktörlü (Q) rezonatörlerin geliştirilmesi hedefleniyor. Bu rezonatörlerin, daha kararlı, daha az gürültülü ve daha hassas elektronik ve haberleşme sistemlerinin önünü açması, aynı zamanda kuantum teknolojileri, kuantum sensörler ve ileri elektronik sistemler gibi stratejik alanlarda doğrudan kullanım potansiyeli yaratması bekleniyor. Proje kapsamında tasarım ve üretim süreçleri derinleştirilecek, prototip rezonatörler geliştirilecek ve teknolojinin gerçek dünya uygulamalarındaki performansı test edilecek. AURORA, devam eden aşamalarda Avrupa İnovasyon Konseyi’nin (EIC) Geçiş Fonu gibi mekanizmalar aracılığıyla uluslararası yatırım ve ek fonlara erişmeyi hedefleyerek, temel araştırmadan uygulamaya geçişte önemli bir köprü işlevi görüyor.