Feyza Tan ÖZ ŞEFKAT NEDİR? NASIL ÖZ ŞEFKATLİ OLUNUR?
Yazı Detayı
04 Haziran 2022 - Cumartesi 07:43 Bu yazı 329 kez okundu
 
ÖZ ŞEFKAT NEDİR? NASIL ÖZ ŞEFKATLİ OLUNUR?
Feyza Tan
info@feyzatan.com
 
 

İşinde, okulunda ya da özel hayatında başarısız olan hatta deyim yerindeyse işleri berbat eden
yakın bir arkadaşınıza ne tepki verirdiniz, neler söylerdiniz, ona nasıl hitap ederdiniz? Peki,
siz aynı durumda kaldığınızda kendinize neler söylerdiniz? Böyle durumlarda kendimize
verdiğimiz tepkiler diğerlerine verdiğimiz tepkilerden çok daha sert eleştiriler olabiliyor. Öz
şefkat en çok ihtiyaç duyduğumuz anda kendimize iyi bir arkadaş olmayı, bir iç düşmandan
ziyade iç müttefik olmayı öğrendiğimiz yaklaşımdır. Kendinize, yakın bir arkadaşınıza
davrandığınız nezakette, anlayışta ve destekleyicilikte davranmanızdır.
ÖZŞEFKAT BİLEŞENLERİ
ÖZ NEZAKET: Başarısız olduğumuzda, hata yaptığımızda kendimizi destekleyici bir iç
konuşma yapmak yerine acımasızca eleştirmeye daha meyilliyiz. Öz nezaket bu davranışımıza
karşı çıkar. Evet, eksikliklerimiz olabilir fakat bu eksikliklerle ilgili kendimizi daha da aşağı
çekmek yerine eksiğimizle, yanlışımızla kendimizi kabul edip kendimize karşı umut verici
davranmamız öz nezaket anlamına gelmektedir.
ORTAK İNSANLIK HALİ: Hatalarımız karşısında çoğu zaman bu hatayı yapan tek kişi
kendimizmiş gibi hissederiz. Hatta zaman zaman kendimize ''Bu aptallığı da benden başkası
yapmaz zaten'' deriz. Gerçek ise bunun tam tersidir, her insan zaman zaman hatalar yapar,
başarısız olur. Tüm insanlar gelişmekte olan kusurlu varlıklardır, hatalarımız bizi insan
yaptığı kadar birbirimize de bağlar. Birbirine bağlı olma duygusu, öz şefkatin temelinde yer
alır.
FARKINDALIK: Farkındalık ''şimdi ve burada'' olup bitenin, andaki deneyimlerimizin
bilinçli bir şekilde farkında olmamız anlamına gelmektedir. Peki, bunu öz şefkat gösterirken
nasıl kullanırız? Hatalar yaptığınızda ya da kendinizle ilgili rahatsız olduğunuz durumlarda
hemen eleştiren sesinizi dinlemek yerine o an sizi rahatsız eden durumu anlayıp, kendinizi ne
kadar kötü hissettiğinizi kabul etmeniz, duygularınızı fark edip o duyguya bir isim verip onun
yaşanmasını ve geçmesini beklemek öz şefkatli farkındalık göstermek demektir.
NEDEN KENDİMİZİ ELEŞTİRİRİZ?
Kendimizi eleştirdiğimizde vücudumuzdaki tehdit-savunma sistemi ile bağlantı kurarız. Bu
sistem tehlike karşısında tehditle karşılaştığımızda verebileceğimiz en hızlı tepkileri oluşturur.
Yani bir zorluk karşısında ilk tepkimizin kendimizi eleştirmek olması hızlıca o zorluğa tepki
vermek için bu sistemi etkinleştirmeye yönelik evrimleşmiş olmamızdır. Kendimizi yetersiz
hissettiğimizde tehdit altında hissederiz ve hızlıca tehdit-savunma mekanizmasını devreye
sokmak için problemi anlamak yerine problemin kaynağına saldırırız, yani kendimize. Buna
özeleştiri adı verilir. Yani kendimizi tehdit etmeye başlarız, Özeleştiri tehdit altında
hissetmemize, strese ve kaygıya neden olur. Tehdidi hem oluşturan hem de ona maruz kalan
oluruz. Kısaca bir döngüye gireriz. Bu döngüyü kırmanın yolu ise öz şefkatten geçer.

ÖZELEŞTİRİYE KARŞI ÖZ ŞEFKAT
Peki, hatalarımız, başarısızlıklarımız karşısında evrimsel olarak gelişen ilk tepki olan
özeleştiri yerine öz şefkati nasıl yerleştireceğiz? İnsanlar bir tehditle karşılaştığında üç temel
tepki verir bunlar; savaşmak, kaçmak ve donakalmaktır. Bunu kendimize yönelttiğimiz
durumlarda ise savaş tepkisinin yerini özeleştiri, kaçmanın yerini izolasyon, donmanın yerini
ise ruminasyon alır. Yani sorunun kaynağı olarak gördüğümüz kişiye yani kendimize karşı ya
acımasız eleştiriler yöneltiriz ya kendimizden, duygularımızdan uzaklaşırız ya da devamlı
aynı noktalara takılıp anda olup bitenin farkına varamayız. Bu tepkiler yerine öz şefkatli
tepkiler geliştirdiğimizde ise bizi sonsuz döngüye sokan tehdit-savunma sistemini devre dışı
bırakmış oluruz.
Stres Tepkisi______İçedönük Stres Tepkisi_____Öz Şefkatli Tepki
Savaş_____________Özeleştiri_______________Öz Nezaket
Kaç_______________İzolasyon_______________Ortak İnsanlık Hali
Don______________Ruminasyon_____________Farkındalık

ÖZ ŞEFKATE DAİR TEREDDÜTLER
Zaman zaman insanlar öz şefkatin yararlı olmadığını, öz şefkatin onların motivasyonlarını
bitireceğini, tembelliğe sürükleyeceğini, öz şefkatin kendini kandırmak olduğunu düşünür. Bu
düşünceleri, öz şefkatin ne olduğunu ve ne olmadığını birlikte inceleyelim.
ÖZŞEFKAT KENDİNE ACIMAKTIR: Öz şefkat kendimize acıdığımız için yalandan
kendimizi avutmamız değil tam tersi bazen eleştiren sesimiz bile ''zavallı ben'' derken
kendimizi yaptıklarımızın, yapmadıklarımızın sorumluluğunu alan bir birey olduğumuzu bize
hatırlatan güçlü yönümüzdür.
ÖZŞEFKAT PISIRIKLARA GÖREDİR: Kimileri dünyanın zorlu ve acımasız bir yer
olduğunu, burada ayakta kalmak için acımasız özeleştirilerle kendimizi hırpalamamız
gerektiğini düşünür. Aslında öz şefkat zorluklarla karşılaştığınızda sizi destekleyen hiç kimse
yoksa bile her zaman dayanıklı ve güçlü olduğunuzu kendinize hatırlatmanızdır.
ÖZŞEFKAT BENCİLCEDİR: Kimileri şefkatin başkalarına verilmesi gerektiğini kişinin
kendisine şefkat vermesinin bencilce olduğunu düşünür. Gerçek şudur ki kendisine şefkat
gösteren bireyler çevresine de daha nazik ve destekleyicidir.
ÖZŞEFKAT HATALARIMI GÖRMEMİ ENGELLER: Aslında öz şefkat hatalar için
başkalarını ya da şartları suçlamaktansa bu hatanın bize ait olduğunu kabul edip buna rağmen
kendimize güvenmemizi sağlar. Öz şefkatli kişilerin eylemlerinin sorumluluğunu daha çok
aldığı görülmüştür.

ÖZŞEFKAT UYGULAMASI ÖRNEĞİ
İnsanların da içinde bulunduğu memeliler evrimsel ilerleme sonucu bebekleri güvende tutmak
için memeli bakım sistemini geliştirdi, bu sistemin önemli bileşenleri yatıştırıcı temas ve
nazik sestir. Öz şefkat uygulamalarında bu temas ve sese önem verilir. Buraya örnek bir
yatıştırıcı temas uygulaması ekleyeceğim. Burada önemli olan gerçekten destekleyici
hissettiren fiziksel teması bulabilmek. Böylece stres altında hissettiğinizde bu çalışma ile
güvende rahat duruma geçebilirsiniz.
Öncelikle kendinize sizi kimsenin izleyemeyeceği özel ve rahat bir alan bulun, yönergeleri
takip edip sizin için en destekleyici, en şefkat hissettiğiniz teması bulmaya çalışın.
 Rahat bir pozisyonda yatabilir ya da oturabilirsiniz.
 Tüm kaslarınızı gevşetin.
 Bacaklarınız gevşek, ayaklarınız, omuzlarınız, kollarınız ve yüz kaslarınız gevşek.
 Birkaç derin nefes alın.
 Şimdi bir eliniz kalbinizin üzerinde.
 İki eliniz kalbinizin üzerinde.
 Yumuşak ve nazikçe göğsünüzü okşayın.
 Bir eliniz kalbiniz bir eliniz karnınızın üzerinde.
 İki eliniz karnınızın üzerinde.
 Bir eliniz yanağınızda.
 Elinizle yüzünüzü tutun.
 Yumuşak ve nazikçe kollarınızı okşayın.
 Kendinize sarılın.
 Bir elin diğerini nazikçe tutması.
Sizi gerçekten rahatlatan bir temas bulana kadar araştırmaya devam edin. Örneğin bir elinizle
kolunuza sarılırken diğer elinizle yüzünüzü tuttuğunuz temas biçimi sizi iyi hissettirebilir ya
da başka bu temaslar arasından başka birisi size şefkatli hissettirebilir. Eğer kendinize
dokunup sarılırken tuhaf hissediyorsanız bir yastığa sarılabilirsiniz. Ayrıca bu rahatsızlık hissi
ile ilgili profesyonel bir yardım da alabilirsiniz.

UZMAN PSİKOLOG FEYZA TAN

 
Etiketler: ÖZ, ŞEFKAT, NEDİR?, NASIL, ÖZ, ŞEFKATLİ, OLUNUR?,
Yorumlar
Haber Yazılımı